SURİYELİ SIĞINMACILARDAN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ/PROBLEMS ARISING DUE TO SYRIAN ASYLUM SEEKERS AND SOLUTION SUGGESTIONS

Ahmet KORKMAZ
2.760 1.092

Öz


Bu çalışmada, Suriyeli sığınmacılardan kaynaklanan sorunlar ve bunlara yönelik çözüm önerileri ele alınmıştır. Bundan hareketle çalışmadaki temel amaç, 2011 yılında kitlesel ve zorunlu olarak Türkiye’ye gelmeye başlayan Suriyeli sığınmacıların, başta güvenlik olmak üzere, birçok alanda yol açtıkları sorunların ve tehditlerin kapsamını, toplumu ve devletin kurumsal yapısını hangi ölçüde etkilediğini ve söz konusu sorunların çözümü için neler yapılabileceğini göstermektir. Sığınmacıların önemli bir kısmının, Suriye’de kalıcı bir siyasi çözüm sağlansa dahi, “gönüllü geri dönüş” yapmayarak Türkiye’de kalmaları kuvvetle muhtemeldir. Bu çerçevede Türkiye’de sığınmacılara ve bağlantılı sorunlara yönelik hazırlanacak orta ve uzun vadeli projelerin kapsamı ortaya konulmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde sığınmacı/mülteci ve göç konusu, Türkiye’nin de yaklaşımı dikkate alınarak, kavramsal, hukuki, teorik ve güvenlik boyutlarıyla incelenmiştir. İkinci bölümde Suriyeli sığınmacılar sorununa dış ve iç faktörlerin etkileri, Türkiye’de ortaya çıkan güvenlik açıkları/sorunları bağlamında ele alınmıştır. Son bölümde ise Suriyeli sığınmacılardan kaynaklanan/kaynaklanabilecek sorunlara yönelik yapısal çözüm önerileri analiz edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Türkiye, Suriye, göç, sığınmacı, mülteci, güvenlik  

Abstract

This study approaches the problems arising due to Syrian asylum seekers and solution suggestions related to said problems. Accordingly the main aim of this study is to show the scope of the problems and threats created in many aspects, particularly in the security field by the Syrian asylum seekers who have started to immigrate in mass and as an obligation into Turkey in 2011, and how said problems have affected the community, and the organizational structure of the state and what can be done to solve said problems. It is possible that a significant number of asylum seekers will be staying in Turkey, and not returning back to their country “according to their own will” even if a permanent political solution is provided in Syria. Within this framework, the scope of medium and long term projects that shall be prepared in relation to the asylum seekers in Turkey and their related problems have been presented. In the first section of the study, the immigration and refugee/asylum seeker have been examined in terms of legal, conceptual, theoretical, and security aspects by taking Turkey’s approach into consideration. In the second section the effects of the foreign and domestic factors against the Syrian asylum seekers problem have been discussed in terms of the security flaws/problems that have occurred. In the last section, the structural problem suggestions that have been provided in relation to the problems that have risen or that may occur due to Syrian asylum seekers have been analyzed.

Keywords:Turkey, Syria, Migration, Asylum Seeker, Refugee, Security

                                                                        

 

 


Tam metin:

PDF

Referanslar


ABADAN-UNAT N. (2012). Bitmeyen göç: konuk işçilikten ulus-ötesi yurttaşlığa. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları, 32.

ABD, Meksika sınırına “sanal çit” kuruyor, (2010). Web: http://www.cnnturk.com/2010/dunya/03/20/abd.meksika.sinirina.sanal.cit.kuruyor/ 568654.0/.

ACER, Y., KAYA, İ. ve GÜMÜŞ, M. (2010). Küresel ve bölgesel perspektiften Türkiye’nin iltica stratejisi. Ankara: USAK Yayınları.

ACER, Y., KAYA, İ. ve GÜMÜŞ, M. (2011). Türkiye için yeni bir iltica stratejisi üzerine gözlemler. Çelebi, Ö., Özçürümez, S. ve Türkay, Ş. (Editörler). İltica, uluslararası göç ve vatansızlık: kuram, gözlem ve politika. Ankara: BMMYK, 73.

ADAMSON, F.B. (2010). Crossing borders, international migration and national security. Farrel, T. (Ed.). Security studies, critical concepts in international relations. London and New York: Routledge, 223-224.

AKÇADAĞ, E. (2012). Yasadışı göç ve Türkiye. İstanbul: Bilgesam Yayınları, 10-52.

Akçakale’deki 600 Suriyeli sığınmacı sınır dışı edildi, (2013). Web: http://t24.com.tr/haber/turkiyedeki-600-suriyeli-multeci-sinir-disi-edildi,226631.

Avrupa Konseyi Yönergesi (Geçici koruma yönergesi) md.2 (d). Web: http://www.goc.gov.tr/icerik3/avrupa-birliginde-gecici-koruma_409_558_1096.

AYDIN, M. (2004). Uluslararası ilişkilerin ‘gerçekçi’ teorisi: kökeni, kapsamı, kritiği. Uluslararası İlişkiler, 1(1), 33-48.

BAYLIS, J. (2008). Uluslararası ilişkilerde güvenlik kavramı. Uluslararası İlişkiler. 5(18), 73.

Beijing police have covered every corner of the city with video surveillance system, (2015). Web: http://en.people.cn/n/2015/1005/c90000-8958235.html.

Biden’dan Türkiye’ye Meksika sınırı modeli, (2016). Web: İnternet: http://www.gazeteyeniyuzyil.com/haber/global/bidendan-turkiyeye-meksika-siniri-modeli-11469.

BİRDİŞLİ, F. (2014). Teori ve pratikte uluslararası güvenlik. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 134-139.

BMMYK Türkiye Temsilciliği, (1997). Dünya mültecilerinin durumu 1997-1998, bir insanlık sorunu. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 48.

BMMYK Türkiye Temsilciliği, (1998). Sığınma ve mülteci konularındaki uluslararası belgeler ve hukuki metinler. Ankara: BMMYK Türkiye Temsilciliği, 68,78.

BUZAN, B. (2008). Askeri güvenliğin değişen gündemi. Uluslararası İlişkiler, 5 (18), 107-108.

BUZAN, B., WAEVER, O. and de WILDE, J. (2008). Security: a new framework for analysis. London: Lynne Rienner Publishers, 23-26.

CASTLES, S. and MILLER, M.J. (2008) Göçler çağı, modern dünyada uluslararası göç hareketleri. (Çev. Bal, B.U. ve Akbulut, İ.). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları. (Eserin orjinali 2003’te yayımlandı), 30-31.

CEYHAN, A. and TSOUKALA, A. (2002). The securitization of migration in Western societies: ambivalent discourses and policies. Alternatives: Global, Local, Political, 27, 24.

CUSTER, C. (2015). Skynet achieved: Beijing is 100% covered by surveillance cameras, and nobody noticed. Web: https://www.techinasia.com/skynet-achieved-beijing-100-covered-surveillance-cameras-noticed.

ÇAĞAPTAY, S. (2014). The impact of Syria’s refugees southern Turkey, The Washington Institute for Near East Policy, 4-7. Web: https://www.washingtoninstitute.org/uploads/Documents/pubs/PolicyFocus130_ Cagaptay_Revised3s.pdf.

ÇATIR, G. (2002). Zorunlu göç tecrübesinin devlet politikalarındaki yansıması: Bulgaristan’dan Türkiye’ye kitlesel göçün analizi. Ihlamur-Öner, S.G. ve Öner, N.A.Ş. (Editörler). Küreselleşme çağında göç, kavramlar, tartışmalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 222.

ÇELEBİ, Ö. (2011). Kuramların sessizliği: liberalizm, realizm ve iltica rejiminin kuruluşu. Çelebi, Ö., Özçürümez, S. ve Türkay, Ş. (Editörler). İltica, uluslararası göç ve vatansızlık: kuram, gözlem ve politika. Ankara: BMMYK, 13.

ÇELİKEL, A. ve ÖZTEKİN-GELGEL, G. (2014). Yabancılar hukuku. İstanbul: Beta Basım-Yayım, 23.

ÇİÇEKLİ, B. (2009). Uluslararası hukukta mülteciler ve sığınmacılar. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 20.

ÇİÇEKLİ, B. (2014). Yabancılar ve mülteci hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 221.

ÇORABATIR, M. ve HASSA, F. (2013). Sivil toplum örgütlerinin Türkiye’deki Suriyeli mülteciler için yaptıkları çalışmalar ile ilgili rapor. Ankara: İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi-İGAM, 14. Web http://www.igamder.org/wp-content/uploads/2012/06/Suriye-STK-Raporu.pdf.

DEDEOĞLU, B. (2003). Uluslararası güvenlik ve strateji. İstanbul: Derin Yayınları, 51-55.

ERDOĞAN, M. (2015). Türkiye’deki Suriyeliler: toplumsal kabul ve uyum araştırması. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi Yayınları, 4.

ERDOĞAN: Suriyeli kardeşlerimize Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olma imkânı vereceğiz, (2016). Web: http://t24.com.tr/haber/erdogan-suriye-konusunda-6-yil-once-neredeysek-bugun-de-ayni-yerdeyiz,348276.

EŞ, S. (2015). Suriye sınırına dev proje: elektronik duvar. Web: http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/turkiye/328805/Suriye_sinirina_dev_proje__Elektronik_duvar.html.

ERGÜVEN, N.S. ve TURANLI, B. (2013). Uluslararası mülteci hukuku ve Türkiye. A.Ü. Hukuk Fakültesi Dergisi, 62(4), 1021.

Executive Committee of the High Commissioner’s programme, protracted refugee situations, (10/06/2004), EC/54/SC/CRP.14. Web: http://www.unhcr.org/40ed5b384.html.

Geçici Koruma Yönetmeliği. Web: http://www.goc.gov.tr/files/files/20141022-15-1.pdf.

Genelge 2010/15. Web: www.ab.gov.tr/files/ceb/circular_15.doc.

GOODWIN-GILL, G.S. and McADAM, J. (2007). The refugee in international law. New York: Oxford University Press, 15.

Göç istatistikleri, geçici koruma, (2016). Web: http://www.goc.gov.tr/icerik3/gecici-koruma_363_378_4713.

GÖĞER, E. (1995). Çifte vatandaşlık. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 44(1-4), 151.

GÜLLÜPINAR, F. (2012). Göç olgusunun ekonomi-politiği ve uluslararası göç kuramları üzerine bir değerlendirme. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, (4), 57-58.

HADDAD, E. (2008). The refugee in international society, between sovereigns. New York: Cambridge University Press, 2008, 2-3.

HARDT, M. and NEGRİ, A. (2011). Çokluk: imparatorluk çağında savaş ve demokrasi. İstanbul: Ayrıntı Yayınları, 26-31-42.

HELTON, A.C. and JACOBS, E. (2010). What is forced migration?. Farrel, T. (Ed.), Security studies, critical concepts in international relations. London and New York: Routledge, 254.

İÇDUYGU, A., ERDER, S. ve GENÇKAYA, Ö.F. (2014). Türkiye’nin uluslararası göç politikaları 1923-2023: ulus-devlet oluşumunda ulus-ötesi dönüşümlere. İstanbul: Koç Üniversitesi Göç Araştırmaları Merkezi Proje Raporları, 26.

İçimizdeki Suriye, Gaziantep ortak akıl raporu-2, (2015).

Gaziantep Ticaret Odası, 19. Web: http://gto.org.tr/upload/serbest/Icimizdeki-Suriye-Ortak-Akil-Raporu--2-113627.pdf.

İçişleri bakanı Ala: profesyonel sınır güvenliği teşkilatı kuruyoruz, (2015). Web: http://www.sabah.com.tr/gundem/2015/12/19/icisleri-bakani-ala-profesyonel-sinir-guvenligi-teskilati-kuruyoruz.

Türkiye göç raporu, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Yayınları, Yayın No: 35, Nisan 2016, ss.64-67. Web: http://www.goc.gov.tr/icerik6/2015-turkiye-goc-raporu-yayinlandi_363_377_10057_icerik.

İstisnai olarak vatandaşlığa alınma, (2008). http://www.nvi.gov.tr/Hizmetler/Vatandaslik,Yetkili_Makam_Karari_Ile_Turk_Vatandasligin_Kazanilmasi.html? pageindex=1.

KARABULUT, B. (2011). Güvenlik, küreselleşme sürecinde güvenliği yeniden düşünmek. Ankara: Barış Kitabevi, 184-185.

KARAKAŞ, B. (2015). Doç.Dr.Erdoğan: Suriyelilere vatandaşlık verilmesini konuşmamız gerekecek. Web: http://www.diken.com.tr/doc-dr-erdogan-kimse-istemiyor-ama-suriyelilere-vatandaslik-verilmesini-konusmamiz-gerekecek/.

KARAKEHYA, H. (2009). Gözetim ve suçla mücadele: gözetimin tarihsel gelişimi ile yakın dönemde gerçekleştirilen hukuki düzenleme ve uygulamalar bağlamında bir değerlendirme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 58(2), 344-346.

KARRENBROCK, G. (2006). Göç ve iltica. Uluslararası Göç Sempozyumu Bildiriler (8-11/12/2015). İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi, 166.

KAYA, A. (2005). Göç: güvenlik ve korkunun iktidarı. Uluslararası Göç Sempozyumu Bildiriler (8-11/12/2005). İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi, 24-25.

KAYA, A. (2007). Securitization of migration in the West and integration of migrants. Istanbul Kültür University Conference on Migration, Turkey and the EU, 2. Web: http://www.fes.de/aktuell/focus_europa/5/Docs/FES_Tuerkei_Beitrag_Ayhan_ Kaya.pdf.

Kayıp bir nesil olmalarını önlemek: Türkiye, geleceğimi hayal etmeye çalıştığımda hiçbir şey göremiyorum, Türkiye’deki Suriyeli mülteci çocukların eğitime erişiminin önündeki engeller, (2015). Human Rights Watch, 3-16. Web: https://www.hrw.org/sites/default/files/report_pdf/turkey1115tu_web.pdf.

KILIÇ, T. (2006). Bir insan hakkı olarak iltica. Uluslararası Göç Sempozyumu Bildiriler (8-11/12/2015). İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi, 177.

KIZILKOYUN, F. (2016). Sultanahmet bombacısı Türkiye’ye girmek için bu yalanı söylemiş: IŞİD’den kaçtım. Web: http://www.hurriyet.com.tr/sultanahmet-bombacisi-turkiyeye-girmek-icin-bu-yalani-soylemis-isidden-kactim-40040199.

KİRİŞCİ, K., FERRIS, E., DİNÇER, O.B., FEDERICI, V., KARACA, S. ve ÖZMENEK-ÇARMIKLI, E. (2013). Suriyeli mülteciler krizi ve Türkiye, sonu gelmeyen misafirlik, Ankara: USAK ve Brookings Enstitüsü.

KİRİŞÇİ, K. (1988). Türkiye’ye yönelik göç hareketlerinin değerlendirilmesi. Bilanço 1923-1998: Türkiye Cumhuriyeti’nin 75. Yılına Toplu Bakış Uluslararası Kongresi. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları, 111-116.

KÖKTAŞ, A. (2011). “Sınır güvenlik birimi” kurma çalışmaları. Ankara: Stratejik Düşünce Enstitüsü, 21-24.

KÖŞER-AKÇAPAR, Ş. (2002). Uluslararası göç alanında güvenlik algılamaları ve göçün insani boyutu. Ihlamur-Öner, S.G. ve Öner, N.A.Ş. (Editörler). Küreselleşme çağında göç, kavramlar, tartışmalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 567.

KRASNER, S.D. (2001). Abiding sovereignty. International Political Science Review. 22(3), 231.

KÜMBETOĞLU, B. (2002). Göç çalışmalarında nasıl sorusu. Ihlamur-Öner, S.G. ve Öner, N.A.Ş. (Editörler). Küreselleşme çağında göç, kavramlar, tartışmalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 82.

LAI, D. (2016). The US-China power transition: stage II, Web: http://thediplomat.com/2016/07/the-us-china-power-transition-stage-ii/.

LEE, E.S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47-57.

LEONARD, S. (2007). The ‘securitization’ of asylum and migration in the European Union: beyond the Copenhagen school’s framework. SGIR Sixth Pan-European International Relations Conference, 3.

MASSEY, D.S., ARANGO, J., HUGO, G., KOUAOUCI, A., PELLEGRINO, A. and TAYLOR, J.E. (2014). Uluslararası göç kuramlarının bir değerlendirmesi. Göç Dergisi, 1(1), 24-28.

MILNER, J. and LOESCHER, G. (2011). Responding to protracted refugee situations, lessons from a decade of discussion. Oxford: University of Oxford Refugee Studies Centre, 1-3.

MORAWSKA, E. (2007). International migration: its various mechanisms and different theories that try to explain it. Web: http://dspace.mah.se/bitstream/handle/2043/5224/WB1%2007%20inlaga_1.pdf?sequence=1.

NEOCLEOUS, M. (2014). Güvenliğin eleştirisi (Çev. Ok, T.). Ankara: NotaBene Yayınları, 11-112.

OKUR, M.A. (2016). İç çatışmadan yeryüzü yangınına. Web: http://www.karar.com/gorusler/ic-catismadan-yeryuzu-yanginina-174454.

OKUR, M.A. (2016). Fırat kalkanı: stratejik savunma için ileri harekât. Web: http://www.turkyurduhaber.org/kose-yazisi/166/firat-kalkani-stratejik-savunma-icin-ileri-harekt.html.

ORGANSKI, A.F.K. and KUGLER, J. (1989). The power transition: a retrospective and prospective evaluation. Web: https://www.acsu.buffalo.edu/~fczagare/PSC%20346/Kugler%20and%20Organski. pdf.

Origins and destinations of the world’s migrants, from 1990-2015, (2016). Web: http://www.pewglobal.org/2016/05/17/global-migrant-stocks/.

ÖZALP, G. (2016). Brüksel’de PYD kongresi, Hürriyet, Web: http://www.hurriyet.com.tr/brukselde-pyd-kongresi-40230876.

ÖBERG, S. (1996). Spatial and economic factors in future south-north migration. W.Lutz (Ed.). The future population of the world: what can we assume today?. London: Earthscan, 336-357.

ÖZALP, O.N. (2014). Uluslararası ilişkilerde başarısız devletler sorunsalı ve bu sorunsalın uluslararası hukuka etkileri. İ.Ü. Hukuk Fakültesi Mecmuası, 72(1), 349-351.

ÖZKAN, I. (2013), Göç, iltica ve sığınma hukuku. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 119.

PAZARCI, H. (2012). Uluslararası hukuk. Ankara: Turhan Kitabevi, 214-215.

PEKER, B. ve SANCAR, M. (1986). Mülteciler ve iltica hakkı, yaşamın kıyısındakilere hoşgeldin diyebilmek. Ankara: İnsan Hakları Derneği, 6-7.

PERRUCHOUD, R. (2009). Göç terimleri sözlüğü. (Çev. Ed. Çiçekli, B.). Cenevre: Uluslararası Göç Örgütü, 22.

PRICE, M.E. (2009). Rethinking asylum: history, purpose and limits. New York: Cambridge University Press, 4.

SALOMONI, F. (2002). Göç verenden göç alan ülkeye geçiş: Akdeniz modeli ve İtalya örneği. Ihlamur-Öner, S.G. ve Öner, N.A.Ş. (Editörler). Küreselleşme çağında göç, kavramlar, tartışmalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 419-432-433.

SARAÇLI, M. (2011). Uluslararası hukukta yerinden edilmiş kişiler. Ankara: Adalet Yayınevi, 7.

SARIKAYA, M. (2016, Temmuz 14). Göç Bakanlığı, Habertürk.

SERT, D. Ş. (2002). Uluslararası göz yazınında bütünleyici bir kurama doğru. Ihlamur-Öner, S.G.ve Öner, N.A.Ş. (Editörler). Küreselleşme çağında göç, kavramlar, tartışmalar. İstanbul: İletişim Yayınları, 33-34.

Sınır güvenliği kanun tasarısı Başbakanlık’ta bekliyor, (2016). Web: http://www.trthaber.com/haber/gundem/sinir-guvenligi-kanun-tasarisi-basbakanlikta-bekliyor-233090.html.

Suriye sınırındaki 'seyyar duvar'ların ilk etabı tamamlandı, (2015). Web: http://www.hurriyet.com.tr/suriye-sinirindaki-seyyar-duvarlarin-ilk-etabi-tamamlandi-30319011.

Suriyelilere “yabancı kimlik numarası” verilmesine ilişkin duyuru, (2015). http://www.goc.gov.tr/icerik6/suriyelilere-%E2%80%9Cyabanci-kimlik-numarasi%E2%80%9D-verilmesine-iliskin-duyuru_350_ 360_8912_icerik.

Suriyelilere vatandaşlık tartışması, (2016). Web: http://www.dw.com/tr/suriyelilere-vatanda%C5%9Fl%C4%B1k-tart%C4%B1%C5%9Fmas%C4%B1/a-19374953.

TAMÇELİK, S. ve AYVAZ, G.M. (2016). Suriyeli mülteciler sorununun Türkiye’ye yansıması. Çomak, H., Sancaktar, C. ve Demir S. (Editörler). Uluslararası politikada Suriye krizi. İstanbul: Beta Basım A.Ş., 637-660.

TAŞÇI, İ. (2015). 10 soruda: Türkiye’nin sınır güvenliği sağlanabilir mi? Web: http://www.bbc.com/turkce/haberler/2015/07/150723_turkiye_sinir_guvenligi_10_ soru.

TOPRAK, E. (2016). CHP Haftalık Değerlendirme Raporu, 4-7, Web: http://www.erdogantoprak.com.tr/yazar/HAFTALIK-DEGERLENDIRME-RAPORU-09-MART-2016/897/.

Türkiye “dünya insani zirvesi”ne hazırlanıyor, (2016). Web: http://aa.com.tr/tr/turkiye/turkiye-dunya-insani-zirvesine-hazirlaniyor-/567550.

Türkiye’deki Suriyeli çocuklar, (2016). Web: http://unicef.org.tr/files/bilgimerkezi/doc/T%C3%BCrkiyedeki%20Suriyeli%20%C3%87ocuklar_Bilgi%20Notu%20Nisan%202016_1.pdf.

Unfinished US-Mexico border wall is a costly logistical nightmare in Texas, (2016). Web: https://www.theguardian.com/us-news/2016/jan/01/unfinished-us-mexico-border-wall-texas-secure-fence-act.

WAEVER, O. (2004). Peace and security: two concepts and their relationship. Guzzini, S. and Jung, D. (Eds.). Contemporary security analysis and Copenhagen peace research. London and New York: Routledge, 56-57.

WAEVER, O. (2008). Toplumsal güvenliğin değişen gündemi. Uluslararası İlişkiler, 5(18), 160.

Yabancılara Yönelik Eğitim-Öğretim Hizmetleri Genelgesi. http://mevzuat.meb.gov.tr/html/yabyonegiogr_1/yabyonegiogr_1.html.

YEŞİLTAŞ, M. (2015). İç savaşa komşu olmak Türkiye’nin Suriye Sınır güvenliği siyaseti. Ankara: Seta, 136, 7-37.

YILMAZ-ELMAS, F. (2001). Avrupa’da yükselen duvarlar göçmenlerin üzerine yıkılır mı?. Analist, 5-7.

YPG arması krizi: Türkiye ABD’yi “ikiyüzlülük”le suçladı, (2016). Web: http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/05/160527_abd_ypg_toner.